ایدۀ خطرناک داروین

حدود یک و نیم سده پس از این که چارلز داروین کتاب مشهور خود خاستگاه گونه‌ها را منتشرکرد، دنیل سی. دنت فیلسوف، دانشمند شناختی و نویسنده آمریکایی اثرهای شالوده‌شکن ایده فرگشت بر همه جنبه‌های زیست و فهم ما از جهان را به زبانی ساده واکاوی می کند.

یکی از کارهایی که دنت تلاش کرده است در این کتاب انجام دهد این بوده که با ارائه یک نگاه منسجم به هر حوزه ادبیات پژوهشی، و نشان دادن اهمیت یا بی‌اهمیتی مناقشه‌های حاکم بر آن حوزه، به شما کمک کند آسان‌تر این ادبیات را خوانش کنید. او درباره برخی از مناقشه‌ها با شجاعت داوری می‌کند، و بقیه را برای شما گشوده می‌گذارد؛ اما آن‌ها را در چارچوبی می‌گذارد تا بتوانید مسائل مهم را ببینید و تشخیص بدهید که آیا دانستن چیستی آن مسائل -برای شما- مهم است یا نه. برخی از کتاب‌هایی که دنت از آن‌ها نام می‌برد سخت‌ترین کتاب‌هایی هستند که تا به حال یک دانشجوی جوان فلسفه ممکن است خوانده باشد. برای مثال کتاب های استوارت کافمن و راجر پنروز خیلی سخت هستند؛ اما در عین حال این‌ها متن‌های آموزشی نبوغ‌آمیزی هستند و مطالب بسیار جدیدی دارند و هر کسی که بخواهد نگاه آگاهانه‌ای درباره اهمیت مسائل طرح‌شده داشته باشد، می‌تواند و باید این کتاب ها را بخواند. متن‌های دیگری هم هستند که آسان‌ترند -روشن و آگاهی‌بخش هستند و ارزش تلاش برای خواندن آن‌ها را دارند- و، برخی متن‌ها هم هستند که خواندنشان آسان نیست؛ اما لذت‌بخش است -نمونه هایی عالی از هنر در خدمت علم. دنت در این کتاب می‌گوید هیچ حوزه‌ای نیست که به اندازه حوزه نظریه فرگشت، نویسندگانش به آن خدمت کرده باشند.

استدلال‌های فلسفی خیلی فنی که برخی فیلسوفان آن را دوست دارند در این کتاب آورده نشده است چون دنت خودش می‌گوید از قبل با این روش مشکل دارد. او آموخته است که استدلال‌ها هرچقدر هم که منسجم باشند، وقتی گوشی نباشد که به آن‌ها گوش دهد، به درد نمی‌خورد. دنیل دنت خودش نویسنده استدلال‌هایی هست که به نظرش جدی و پاسخ‌ناپذیر هستند؛ اما بیشتر افراد به جای این که به آن‌ها پاسخ دهند یا آن‌ها را رد کنند، اصلا آن‌ها را نمی‌خوانند. همه ما باید استدلال‌هایی را نادیده بگیریم و شکی نیست که همه استدلال‌هایی را نادیده می‌گیریم که بعدا تاریخ به ما نشان خواهد داد کاش آن‌ها را جدی می‌گرفتیم. در این جا دنت نقشی مستقیم‌تر در تغییر این که چه کسی چه چیزی را نادیده بگیرد بازی می‌کند. او اندیشمندان رشته‌های دیگر را وادار می‌کند اندیشه فرگشت را جدی بگیرند و به آن‌ها نشان دهد ارزش این اندیشه را کمتر از میزان واقعی ارزیابی کرده‌اند و تاکنون به نشانه‌های کاذب گوش می‌داده اند. برای این کار، دنت از روش‌های هنرمندانه‌تری استفاده می‌کند و به جای پیچیده‌نویسی و پیچیده‌گویی، یک داستان می‌گوید:

نظریه فرگشت داروین بر اساس گزینش طبیعی همیشه مرا بر سر شوق آورده، اما در این سال‌های زیادی که از سر گذرانده‌ام متوجه شده‌ام گونه‌های بسیار مختلفی از اندیشمندان هستند که نمی‌توانند ناراحتی خود را از این اندیشه بزرگ پنهان کنند و مخالفت خود را به صورت‌های مختلفی، از غرولندهای شک‌گرایانه تا دشمنی آشکار، مخالفت خود را بیان می‌کنند. نه تنها آدم های معمولی و اندیشمندان دینی، بلکه فیلسوفان، روانشناسان، فیزیکدانان و حتی زیست‌شناسان سکولاری را دیده‌ام که انگار در دلشان می‌گویند کاش ایده داروین غلط بود. این کتاب نشان می‌دهد که چرا ایده داروین این قدر نیرومند است و چرا نوید می دهد -نه که تهدید کند- پرورده‌ترین نگاه‌های ما به زندگی را بر یک شالوده نو استوار کند.

انقلاب داروین در زمان خودش از راه رسید و یک جایگاه امن و بی‌دردسر را در ذهن ها -و دل‌های- هر آدم فرهیخته‌ای در دنیا یافت، ولی امروز یک و نیم سده پس از مرگ داروین، هنوز با پسایندهای شگفتی‌آفرین ایده او کنار نیامده‌ایم. انقلاب داروین بر خلاف انقلاب کپرنیک که تا پیش از جمع‌وجور شدن جزئیات علمی مورد توجه همگانی قرار نگرفت، از همان آغاز مشارکت کنندگانی و مشوقانی را جلب کرد. خود دانشمندان هم بیم و امیدهایی داشتند و بنابراین شگفت نیست که تضادهای نسبت محدود میان نظریه‌پردازان به درگیری‌های شدید میان هواداران آن ها می‌انجامید و ایده‌های آن‌ها در این فرآیند تحریف می‌شد. هر کسی می‌دید که در آن وسط داو بزرگی وجود دارد.

افزون بر آن، اگرچه خود داروین مفصل‌بندی عالی‌ای از نظریه‌اش کرده بود و دانشمندان بسیاری در آن زمان فورا قدرت کار او را تشخیص دادند، شکاف‌های بزرگی هم در نظریه او وجود داشت که تا همین چندی پیش پر نشده بودند. اکنون که به گذشته نگاه می‌کنیم، بزرگ‌ترین شکاف در نظریه او حالتی طنزگونه داشت. داروین با وجود هوش شگفت‌انگیزش هرگز مفهوم اصلی که بدون آن نظریه فرگشت بسیار نحیف خواهد بود را نفهمید: مفهوم ژن. داروین هیچ یکای وراثتی در اختیار نداشت و نقدهای کاملا منطقی می‌گفتند معلوم نیست توصیف او از فرآیند گزینش طبیعی واقع‌گرایانه باشد. داروین فرض را بر این می‌گذاشت که بچه‌ها همیشه آمیزه‌ای یا میانگینی از ویژگی‌های پدرومادر را در خود دارند.

دسته:

درباره نویسنده

احسان شاه قاسمی

احسان شاه قاسمی

احسان شاه قاسمی در سال 1357 در شهرستان رستم به دنیا آمد. کودکی را در تهران، شیراز و نورآباد ممسنی گذراند و در سال 1381 از دانشگاه شیراز کارشناسی مکانیک ماشین های کشاورزی گرفت. در سال 1384 وارد دوره کارشناسی ارشد ارتباطات در دانشگاه تهران شد و سه سال بعد دوره دکتری ارتباطات را در همین دانشگاه آغاز کرد. دکتر شاه قاسمی از سال 1394 عضو هیات علمی گروه ارتباطات دانشگاه تهران است.
احسان شاه قاسمی در حوزه های مختلف ارتباطات کارهای منتشر شده دارد که از جمله این حوزه ها می توان به ارتباطات بین فرهنگی، مطالعات فضای مجازی و مطالعات رسانه ای اشاره کرد. برخی از تالیفات او عبارتند از:

ایده خطرناک داروین. دنیل سی. دنت. ترجمۀ احسان شاه‌قاسمی. نشر لوگوس. 1399.

افسانۀ قدرت مردانه: چرا مردان جنس دورریختنی هستند. نوشتۀ وارن فارل. ترجمۀ احسان شاه‌قاسمی. نشر لوگوس. 1399.

رابطۀ ننگین: سیمون دوبوار، ژان-پل سارتر و بیانکالمبلین. نوشته بیانکا لمبلین. ترجمۀ احسان شاه‌قاسمی. نشر لوگوس. 1399.

چارلی چاپلین. نوشته پیتر اکروید. ترجمۀ احسان شاه‌قاسمی. نشر لوگوس. 1399.

فهم صنایع رسانه‌ای. نوشتۀ تیموزی هیونز و آماندا لاتز. ترجمۀ احسان شاه‌قاسمی. نشر لوگوس. 1396.

Shahghasemi, E. (2017). Iranians in the Minds of Americans. New York: Nova Publishing.
Prosser, M. H. & Shahghasemi, E. (forthcoming, 2018). Social media in the Middle East (ed). New York: Dignity Pres.
Shahghasemi, E., & Heisey, D. R. (January 01, 2009). The Cross-Cultural Schemata of Iranian-American People Toward Each Other: A Qualitative Approach. Intercultural Communication Studies, 18, 1, 143-160
Shahghasemi, E., Heisey, D. R., & Mirani, G. (October 01, 2011). How do Iranians and U.S. Citizens perceive each other: A systematic review. Journal of Intercultural Communication, 27.
Shahghasemi, E. (October 26, 2016). Human Rights against Human Rights: Sexism in Human Rights Discourse for Sakineh Mohammadi. Society, 53(6), 614-61
Ameli, S. R., Shahghasemi, E. (2017). Cross Cultural Schemata Americans have of Iraniansَ

An Online Survey, Cross Cultural & Strategic Management (2017 09 14) 211-223

دنیل سی. دنت

دنیل سی. دنت

دنیل کلمنت دنت فیلسوف، نویسنده و زبانشناس شناختی آمریکایی است که پژوهش‌هایش حول محور فلسفه ذهن، فلسفه علم، و فلسفه زیست‌شناسی، به ویژه حوزه‌های مرتبط با زیست‌شناسی فرگشتی و علوم شناختی می‌گردد.

 

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “ایدۀ خطرناک داروین”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سوال امنیتی *